Pikler Pedagojisi 2

(Okulsuz Eğitim Anneleri Facebook Grubu yazışmalarından derleme)

Serbest oyun

Pikler icin serbest hareket etmek kadar serbest oyun da önemliydi. Onun icin önemli olan cocugun mümkün oldugu kadar kendi kendine kesfetmesi. Cözümlerde yardim ettigimiz anda onun zihinsel gelisimi icin asil önemli olani elinden almis oluyoruz diye düsünürdü. Kendi kurdugu deneylerle bir seye ulasan cocuk, cözümler önüne sunulan cocukdan cok farkli bir bilgisinin oldugunu savunuyordu.

Peki serbest oyun ne demek?

Serbest oyundaki en önemli sey cocugun ilgisine göre oyuncagini ve onunla ne yapacagini secebilmesi. Cocuk bu şekilde seciminde özgür olduğunu ve hareketinin bir anlami, bir sonucu olduğunu bilir. Bu ona mutluluk ve özgüven verir. Kendinin nelere yatkin oldugunu fark eder, becerilerini ve kabiliyetlerini kesfeder. Oyunla birlikte konsantre olmayi ögrenir. Serbest oyun cocugu diger insanlardan bagimsiz yapar. Tek basina da kalabilmeyi, kendi kendine biseyler yapmayi ögrenir. Kendi haline olmayi ögrenir. Beyninde önemli baglantilar kurulur oyunda.

Serbest oyunda yetişkin yönlendirmesi yoktur. Yetişkin sadece orada bulunur. Çocuğu izler ve güvenliğini sağlar. Ona Piklere özgü bir dil olan sportscasting (olan biteni aynalama) ile ayna tutar (evet salladın ve ses çıktı, uzandın, atladın, kırmızı araba ile oynuyorsun) ancak onu yönlendirmez. Oyunun nasıl oynanacağını, bir nesnenin oyuncagin nasıl kullanılabileceğini anlatmaz/göstermez. Oyuncaklarla oynamaz. Çocuğun bir oyuncakla oynama biçimi ile ilgili beklenti geliştirmez. Hadi demez, çocuğun sorunlarını çözmek yerine sorunu anlamasına miminum düzeyde yardım eder. Dikkatini dağıtmaz, başka bir oyuncağa yönlendirmez, çocuğun merakını izler, onun baktığı yöne bakar. Bir şey öğretmeye çalışmaz, çocuğun sorularını çocuğun sorduğu kadarı ile yanıtlar. “Etkinlik” yaptırmaz. Çocuğun merak edeceği düzenekler hazırlayıp düzenekle ilgili keşfi tamamen ona bırakabilir ancak yönlendirme yapmaz. Yaptığı hazırlık da belli bir oyun biçimini dikte etmez. Objeleri bırakıp kaçar kısaca.
Evde bebeğin yalnız bile oynayabileceği tamamen güvenli bir oyun yeri hazırlar yetişkin.

Sensomotorik

Sensomotorik derken duyusal organlarla (göz, kulak) hareket organlarinin (mesela kol ayak hareketlerinin) birlikte calismasi kast ediliyor; mesela araba kullanirken algiladigimiz, gördügümüz seylere göre kol ayak hareketlerimizin degismesi gibi-
Serbest oyunda sensomotorik gelisiyor. Cocuk mekanla kendi bedeninin ve baska seylerin baglantisini kesfediyor.
-Algiliyor
-Baglanti kuruyor
-Uyguluyor

Oyuncaklar
Tafsiye edilen oyuncaklar:
-bir amaci olmayan, bircok seye acik oyuncaklar
-kompleks degil, basit
-cocuk oyunu yönetip yönlendiriyor-oyun cocugu yönlendirmiyor (oyuncakla istedigi sekilde oynuyor-kuralsiz)
-cocuk oyuncakla “deneyler” yapiyor
-oyuncaklar degisik alanlarda kullanilabiliniyor, ve degisik sekiller yapilabiliniyor/sekillere sokulabiliniyor
-sonuc amacli olmayan oyuncaklar (mesela egitici, kuralli)
-her yasa hitap eden
-ses cikartan oyuncaklarin ici görünmeli-cocuk sesin nerden geldigini “görebilmeli” (mesela icinde boncuklar varsa seffaf olmali ve boncuklar hareket ettiginde sesin ciktiginin baglantisini kurabilmeli)
-kendiliginden ses ve isik cikartan oyuncaklar olmamali (cocuk icinde hapsoluyor oyuncagin, fazla uyariliyor, yönetemiyor, istedigi anda mola verip dinlenemiyor)
Misal oyuncaklar
-Icine, üstüne tirmanmak icin biseyler
-bi cok ayni nesne (kestane, mandal, vs vs)
-kovalar, bardaklar, legenler (degisik büyüklüklerde ve cok sayida – 30-40 tane)
-itebilecegi agir nesneler (kutu, ahsap agir oyuncak araba)
-iple cekebilecegi hayvanciklar

Pikler oyun seklini ve ihtiyacini dikkatlice izlemis. Bebeğin sürecini 4’e ayırmış.
Ilk 3 ay elleri, ayaklari bebeklerin oyuncağı. Bunlarla haftalarca oynuyor, elini kesfediyor, yumruk yapiyor, parmaklarini oynatiyor, elini ceviriyor, ikinci elini kesfediyor ve ortada birlestiriyor.
Ikinci 3 ayinda bez gibi hafif kaldirabilecegi ve birakabilecegi nesnelerle oynuyor. Nesneleri hareket ettiriyor, salliyor, birbirine ve yere sürtüyor, yere vuruyor.
Ücüncü 3 ayinda cocuk oyuncagi “birakmayi” ögreniyor: elinden ayrildiginda gözü ile takip ediyor (top, nesne), nesneleri yere atiyor ve geri kaldiriyor, nesneleri ittiriyor, ceviriyor, dikiyor. Böylece “ayrilmayi” ve “tekrar bulmayi” kesfediyor.
4.döneme geciste bebek bir oyuncagi iki elle tutmayi ve kesfetmeyi ögreniyor. Nesneleri ortada birlestiriyor, bir oyuncakla digerine vuruyor, bir oyuncagi digerinin icine koyuyor, ve oranlar arasindaki baglantiyi kesfetmeye calisiyor.
Son 4 ayinda nesnelere daha narin bir sekilde dokunuyor, oyuncaklari ic ice koyuyor, 2 birbirine ayit nesneyi birlestirebiliyor (kavanoz, kapak).
Ikinci yilinda cocuk birbirine benzeyen ve benzer özellikler olan nesneleri biraraya topluyor, benzer seyleri ic ice diziyor (legen, kase, kova), ayni seyleri yan yana diziyor, büyük miktarlari legenlere dolduruyor, o legenden diger legene aktarma yapiyor, kendi biseylerin icine oturuyo (legen, kutu), agir nesneleri itiyor.

Yazarlar: Ülkü Yüksel ve Şule Seda Ay

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s